Trương Vĩnh Ký không phải là người đầu tiên tiếp xúc với văn hóa phương Tây, nhưng có lẽ là người đầu tiên tiếp xúc có tiếp biến (acculturation)... Ở Việt Nam, có thể nói, Ông là người mở đầu cho cuộc trò chuyện Đông - Tây.
Tòa nhà tọa lạc tại số 97, đường Phó Đức Chính, Q1, TPHCM trải qua bao thời gian nhưng vẫn sừng sững với dáng dấp cổ kính, tĩnh lặng, thâm u, càng làm cho những giai thoại
về chủ nhân và ngôi nhà thêm phần huyền hoặc. Dù hiện nay đã là trụ sở Bảo tàng Mỹ thuật thành phố nhưng ngôi nhà vẫn chất chứa rất nhiều điều bí ẩn, gợi tò mò bởi nó gắn liền với
nhiều huyền thoại cùng tên tuổi một đại phú người Hoa lừng lẫy của Sài Gòn trăm năm về trước
...
Lịch sử xưa - Nam bộ nay đã thực sự có một nền văn hóa mang tính đặc thù, khác với nền văn hóa truyền thống Việt Nam. Nhưng các nhà nghiên cứu
văn hóa dưới chế độ do Đảng Cộng Sản Việt Nam lãnh đạo suốt mấy mươi năm qua, không dám nói đến tính đặc thù của nền văn hóa Nam Bộ, mà họ chỉ
đề cập đến nền "Văn hóa dân gian của người Việt Nam Bộ" ...
Theo chúng tôi, văn hóa dân gian chỉ là một bộ phận quan trọng cấu thành nền VĂN HÓA NAM BỘ ...
Trong việc thống nhất lực lượng quốc gia để tiến tới thành lập Việt Nam Cộng Hòa ở miền Nam, các lực lượng quân sự của các giáo phái và đảng phái là một trở ngại lớn. Việc thống nhất các lực lượng này vẫn còn là những vấn đề tranh luận, trong đó vụ án Ba Cụt là vấn đề được tranh luận nhiều nhất ...
... Khi lịch sử được kể theo lời lẽ của kẻ chiến thắng, che đậy và nhận chìm mọi cuộc đấu tranh trong quá khứ dưới một luận điệu xóa bỏ hết mọi toan tính thật sự, hiện tại bị
áp đặt như là một định mệnh tất yếu. Tương lai của xã hội loài người phải phụ thuộc vào khả năng của nhân loại giành lại cái quá khứ đó từ những bàn tay lạnh lùng của những chủ nhân
hiện tại. Nhiều tiếng nói đã bị chìm đi: phải cố làm cho nó sống lại, tìm lại dấu vết sống động của những cuộc cách mạng nối tiếp nhau qua thời gian ...
Trong lịch sử khẩn hoang ở Nam bộ, sự đóng góp của người Minh hương và Hoa từ xưa đến nay về kinh tế, văn hóa thật là to lớn. Bao nhiêu
danh nhân Việt nam trong lịch sử là có gốc Minh hương, từ Trịnh Hoài Đức, Ngô Nhân Tịnh, Võ Tánh, Ngô Tùng Châu, Châu Văn Tiếp, Phan Thanh Giản,
Phan Xích Long.. đến những nhân vật có tên tuổi trong văn hóa nghệ thuật gần đây như Hồ Dzếnh, Trịnh Công Sơn, Vương Hồng Sển, Lý Lan... Họ đã
hòa nhập thành người Việt. Đã có nhiều tư liệu viết về Mạc Cửu và xứ Hà Tiên, với văn học Hà Tiên độc đáo, đỉnh cao của người Minh hương đến khai
khẩn Nam bộ ...
Nam Việt là một “tặng phẩm” của sông Cửu long. Hàng vạn năm trước là biển, sông Cửu long chở phù sa xuống, rồi lần lần mà thành đồng ruộng.
Thời tiền chiến, tôi không nhớ rõ là năm một ngàn chín trăm ba mươi mấy, người ta đào được những đồng tiền vàng La Mã ở Óc eo (gần chân núi Ba thê),
vậy thì vào khoảng đầu công nguyên, biển vô tới Óc eo hoặc cách Óc eo không bao xa, chỉ vài ba cây số. Hồi đó các núi ở Hà tiên, Ba hòn, Hòn trẹm chắc
còn nằm ngoài biển, không biết từ thế kỷ thứ mấy, miền ấy mới được bồi xong. Ngày nay ai đi qua Ba hòn, còn thấy trên những núi đá vôi ở sát lộ Rạch
giá – Hà tiên, có những ngấn nước cao hơn mặt đất khoảng một thước. Vậy thì vùng bờ biển đó chắc cũng đã được dâng lên nữa, ngoài hiện tượng
được phù sa bồi ...
Nguyễn Hữu Cảnh tên thật là Nguyễn Hữu Thành húy Kính, tộc danh là Lễ (1650 – 1700), là một danh tướng thời chúa Minh Nguyễn Phúc Chu. Ông được xem là người xác lập chủ quyền cho người Việt tại vùng đất Sài Gòn-Gia Định vào năm 1698. Kể từ thời điểm đó, miền đất này chính thức trở thành một đơn vị hành chính thuộc lãnh thổ Đại Việt.
... Khoảng 1671, một thanh niên tên Mạc Cửu (người Quảng Đông), vốn là một thương buôn, đã đến phía Đông Nam Chân Lạp với mấy trăm tùy tùng, được phép vua Chân Lạp (Cam bốt, Cambodia, hay Kampuchia) cho khai thác vùng bờ biển gần Phú Quốc. Sau đó Mạc Cửu đến mở mang vùng Hà Tiên (ngày nay).
... Hầu hết các quyển sử của Việt Nam đều ghi nhận là Mạc Cửu xin và được Chúa Nguyễn chấp thuận sự thần phục vào năm 1708, và được chúa Nguyễn Phúc Chu phong chức Tổng binh trấn Hà Tiên và được phong tước Cửu Ngọc Hầu. Lãnh địa Hà tiên do đó trở thành một phần của Việt Nam ...
Ông Ngô Văn, sanh năm 1913, đã tranh đấu trong nhóm “Đệ Tứ” La Lutte của Tạ Thu Thâu ở Saigon hồi thập niện 1930. Năm 1945 Ông đã may mắn thoát khỏi được tay đẫm máu của nhóm “Đệ Tam” Trần Văn Giàu và Dương Bạch Mai trong Ủy Ban Hành Chánh Lâm Thời Nam Bộ, rồi di cư được sang Pháp. Sau nhiều năm nhớ lại, suy nghĩ, thu thập và tra cứu tài liệu để viết, Ông cho xuất bản sách ”Viêt Nam 1920-1945 Révolution et contre-révolution sous la domination coloniale” (tạm dịch là: “Việt Nam 1920-1945, Cách Mạng và Phản Cách Mạng dưới thời thuộc địa”.) ...
-Khi Cụ Phan Thanh Giản mất, các quan Việt-Nam và Pháp tới phúng điếu đều ngậm ngùi thương tiếc vị công thần với 41 năm công cán suốt 3 triều đại các vua Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức. - Riêng Cụ Nguyễn Đình Chiểu làm bài thơ tiễn đưa người quá cố: Non nước tan tành hệ bởi đâu?
Dàu dàu mây bạc cõi Ngao châu,
Ba triều công cán vài hàng sớ,
Sáu tỉnh cang thường một gánh thâu,
Ải Bắc ngày trông tin nhạn vắng,
Thành Nam đêm quạnh tiếng quyên sầu,
Minh tinh chín chữ lòng son tạc,
Trời đất từ đây mặc gió thu.
Đồng Nai Cửu Long là tên hai hệ thống sông lớn ở Miền Nam nước Việt. Khi nói vùng Đồng Nai Cửu Long là người ta muốn nói đến tất cả các tỉnh nằm trong vùng đất bao quanh hai hệ thống sông lớn này. Đó là các tỉnh Miền Đông và Miền Tây Nam phần, từ Bình Thuận vào đến Cà Mau. Dưới thời vua Gia Long và phần đầu của thời vua Minh Mạng (1802-1832), cả vùng này được gọi là Trấn Gia Định mà Tả Quân Lê Văn Duyệt là người hai lần được bổ nhiệm làm Tổng Trấn ở đây. Năm 1932, sau khi Lê Văn Duyệt mất, Gia Định Trấn mới bị bãi bỏ, Miền Nam được chia thành 6 tỉnh (Gia Định, Biên Hòa, Định Tường, Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên). Địa danh Nam Kỳ Lục Tỉnh có từ đó ...
Trong niềm nhớ thương khôn nguôi về quê nhà của một người Việt Nam ly hương còn nặng tình hoài cổ, tác giả gom góp trí nhớ còn sót lại để ghi ra tên những đường phố Sài Gòn thời xưa cũng như các cơ quan chính quyền, cơ sở văn hóa giải trí đặc biệt trên đó vì e rằng đến một lúc nào mọi thứ sẽ mai một đi thì đáng tiếc lắm
...
Báo chí là một trong những công tác địch vận mà người cộng sản dùng để chi phối, lũng đoạn, gây hoang mang, khích động khi cần. Trước 1954, tại Sàigòn có hai tờ báo nổi tiếng là Thần Chung do ông Nam Đình làm chủ nhiệm và tờ Tiếng Chuông của ông Đinh Văn Khai. Vậy mà cả hai tờ đều có sự chi phối của cộng sản gián tiếp hay trực tiếp qua những người như Trần Bạch Đằng, Huỳnh Tấn Phát, Nguyễn Văn Linh, Mai Văn Bộ ...
... Có nhiều người quan tâm phân biệt những vùng đất khác nhau, như, “Miệt Vườn” với Đồng Bằng Sông Cửu Long. Chữ “Miệt” chỉ một vùng đất ở xa theo vị trí địa lý đối với người nói chuyện, như “Miệt Trên”, “Miệt Dưới”, “Miệt Cao Lãnh”, “Miệt Đồng Tháp”, “Miệt Xà Toóng” , “Miệt Bảy Núi”…
“Miệt Vườn” chỉ những vùng đất cao, thấm nước ngọt, thuận lợi cho việc lập vườn tược cây trái . Nơi đây, cách sinh hoạt được tổ chức khác hơn so với những nơi người dân sanh sống bằng nghề làm ruộng. Từ đó, phong cách xã hội của người dân cũng khác. Họ có vẻ thanh tú hơn nông dân ở vùng ruộng nước. Khỏi phải nói, phụ nữ “Miệt Vườn” đẹp hơn phụ nữ “Miệt Ruộng” vô cùng
...
Vùng biển giữa Việt Nam - Campuchia trong vịnh Thái Lan có trên 100 đảo lớn nhỏ như Phú Quốc, quần đảo Thổ Chu (Poulo Panjang), đảo Wai (Poulo Wai), quần đảo Hải Tặc, đảo Phú Dự, hòn Tiên Mới... Phần lớn các đảo có diện tích nhỏ, trừ Phú Quốc (600km2), đảo Thổ Chu khoảng 10km2, đảo Phú Dự 25km2, Hòn Dứa 6km2. các đảo còn lại có diện tích từ vài trăm mét vuông đến 1-2km2.
Từ năm 1867, khi Phan Thanh Giản kết thúc cuộc đời bằng chén thuốc độc, từ triều đình nhà Nguyễn đến dân gian đều có những thái độ và đánh giá khác nhau về Phan Thanh Giản. Nhiều tài liệu sử học cũng như tác phẩm nghiên cứu về thân thế và sự nghiệp của Phan Thanh Giản đã bày tỏ rõ rệt sự khác biệt về các nhận định nầy.
Để góp phần vào công cuộc tìm hiểu các nghi vấn và nhân vật lịch sử, NKLT đăng bài tham luận của một nhà nghiên cứu sử học cộng sản Phan Huy Lê, viết theo cuộc hội thảo của dân
chúng và chính quyền hai tỉnh Vĩnh Long và Bến Tre phối hợp với Viện Nghiên cứu Khoa học xã hội để độc giả biết thêm quan điểm của người Cộng Sản về Phan Thanh Giản.
«Biết người, biết ta trăm trận, trăm thắng»
Cộng Sản Nam Bộ không thuần nhứt như Cộng Sản Bắc Việt. Cộng Sản Nam Bộ có nhiều đảng khác nhau và có xu hướng khác nhau, như Đệ-Tứ Quốc-Tế (Trotkysts), Đệ-Tam
Quốc-Tế (Staliniens), Chi Bộ Nam Kỳ của Mặt Trận Việt Minh (Hồ-Chí-Minh) hay Annam Cộng Sản Đảng, Mặt Trận Việt Minh của T.Ư. Đảng CSBV đưa vào Nam cũng có những người dân
Nam Bộ thuộc đủ giai cấp xã hội, không hề biết Việt Minh hay Cộng Sản là gì. Họ đi kháng chiến chống xâm lăng năm 1945 dưới sự lãnh đạo của Việt-Minh và Cộng-Sản Nam-Bộ chỉ
bắt đầu từ năm 1930.
Sédang là tên một sắc tộc với địa bàn sinh hoạt là vùng Pleiku-Kontum bây giờ. Vào cuối thế kỷ XIX, một tay phiêu lưu quốc tế người Pháp lên vùng cao nguyên ấy, tiếp xúc với các già làng, và khuyến dụ họ thành lập một vương quốc. Đó là vương quốc Sédang, và chính người Pháp ấy, xuất thân là một sĩ quan, đóng vai Hoàng Đế ...