TÁC GIẢ Anh Vân Bùi Túy Phượng Dohamide Dương Ngọc Dung Đặng Thế Đại Đinh Văn Hạnh Đỗ Tiên Hoàng Hạc Hoàng Tiểu Ca Huỳnh Ngọc Trảng & Truơng Ngọc Tường La Ngạc Thụy Lê Anh Dũng Nam Yên Ngô văn Phú Nguyễn Bá Hoa Nguyễn Duy Bính Nguyễn Đạt Nguyễn Đức Hiệp Nguyễn Hữu Hiệp Nguyễn Minh Triết Nguyễn Phú Thứ Nguyễn Thị Hậu Nguyễn Thượng Chánh & Nguyễn Ngọc Lan Nguyễn Văn Trần Phạm Cường/Nguyễn Đình Đầu Phạm Đức Mạnh Phạm Quang Minh Phạm Thị Nhung Phan Đình Dũng Phan Thanh Tâm Phan Văn Song Phù Sa Lộc Phương Kiều Quang Tâm Thái Mộng Trinh Thanh Tú Thúy Lan Vy Tiền Văn Triệu Trần Hưng Trần Minh Thuận Trần Minh Thường Trần Mỹ Thanh Trần Ngọc Thêm Trần Thành Mỹ Trần Thành Trung Trần Tiến Dũng Trần Trọng Trí Trần Văn Chi Trần Văn Khê Trần Viết Ngạc Trần Xuân An Trịnh Đăng Khoa Trương Đạm Thủy Trường Phong Tuệ Chương Văn Lang Văn Thị Thùy Trang Võ Phước Hiếu Võ Quang Yến Vương Đằng Xuân Tước Trang Nhà VĂN HÓA-VĂN MINH Anh Vân. Sách về Nam Bộ xưa đoạt giải "Sách Vàng" 2008 NKLT vừa được biết một bộ sách rất quý và hiếm về Nam Kỳ thời xưa. Tác phẩm này tập hợp các tranh vẽ của sinh viên Trường Mỹ thuật Gia Định những năm đầu thập niên '30 về phong cảnh, phong tục tập quán, các nghề thủ công, nông nghiệp, thương mại ... của người miền Nam lúc bấy giờ. Bộ sách gồm 8 quyển, có tên Monographie dessinée de l'Indochine: Cochinchine, bằng tiếng Pháp, in khổ 32 x 25 cm, do nhà xuất bản Paul Geuthner ấn hành tại Paris năm 1935. Hiện nay, bộ sách này được lưu giữ tại Thư viện Khoa học Tổng hợp TP HCM... Bách khoa Wikipedia. Tết Bùi Túy Phượng. Rượu đế trong dân gian tây Nam Bộ dưới góc nhìn văn hóa Dohamide. Người Chăm ở Nam Bộ ... “Cà Mau,” “Sóc Trăng,” “Sa Đéc” v.v... vốn là những địa danh, được dùng quen thuộc trong dân gian từ một thời xa xưa,... hiếm thấy có ai tự hỏi về nội dung ý nghĩa đích thực của các địa danh này là gì ... - Cà Mau thực sự vốn là từ ngữ đọc trại từ Tưc Khmâu, (Tức là nước, Khmâu là đen), chỉ định một vùng đất bồi phù sa màu đen. - Sóc Trăng là do chữ Srok có nghĩa là khu vực làng xã; còn Trăng là do chữ Tlăng có nghĩa kho vàng: Xứ kho vàng. - Về địa danh Sa Đéc, thì Sa là do chữ Phsar có nghĩa là chợ, và Đéc có nghĩa là sắt, được suy diễn có thể nguyên là địa điểm chợ bán hàng đồ sắt ... Dương Ngọc Dung. Sài Gòn lang thang và những món ăn thuần túy quê hương Ðặng Thế Ðại. Tính đặc sắc Nam Bộ và truyền thống văn hóa Việt Nam qua một dòng tôn giáo Khi nghiên cứu về Nam Bộ, dễ nhận thấy diện mạo văn hóa hết sức đặc sắc của Nam Bộ ... Cái đặc sắc ấy là do Nam Bộ đi đầu trong tiếp xúc văn hóa, xét trong tương quan với cả nước. Ngay từ thời kỳ khai phá vùng đất mới này ở các thế kỷ XVII-XVIII, những truyền thống văn hoá Việt, Khmer, Hoa, Chăm, Ấn... đã gặp gỡ nhau, đan xen và hòa trộn nhau. Trong công cuộc tiếp xúc với văn hóa phương Tây ở cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, Nam Bộ cũng đi trước cả nước. Nhờ dẫn đầu về tiếp xúc văn hóa, Nam Bộ trở thành đầu tàu cho cả nước trong đổi mới văn hóa... Đinh Văn Hạnh. Cảm Nhận Về Cá Tính Nam Bộ Đỗ Tiên. Thử tìm hiểu đời sống người tiền - sơ sử trên đất Bình Dương qua các di tích khảo cổ Hoàng Hạc. Tản mạn phong thủy, mâm ngủ phẩm đầu năm Hoàng Tiểu Ca. Mắm, Món Ăn Khó Quên Huỳnh Ngọc Trảng - Trương Ngọc Tường. Nam Bộ, Thời Khẩn Hoang: Phảng, Cù Nèo Và Ruộng Cỏ ... Xem lại Gia Định thành thông chí (biên soạn đầu thế kỷ XIX), chúng ta thấy ở đất phương Nam thời trước có hai loại ruộng là sơn điền (ruộng núi) và thảo điền (ruộng cỏ). Sơn điền thì canh tác bằng phương pháp “đao canh hỏa nậu” tức “cày bằng dao” (dùng dao chặt phát cây cối) và bừa bằng lửa (đốt cây cỏ cháy sạch để gieo cấy). Điều này giải thích cho chúng ta nội dung câu ca dao miêu tả hình ảnh người đi mở cõi thuở xa xưa ấy:       Ra đi dao bảy dắt lưng       Ngó truông truông rộng, ngó rừng rừng cao ... La Ngạc Thụy. Văn hóa dân gian dân tộc Tà-Mun ở Tây Ninh: Trước nguy cơ bị mai một Lê Anh Dũng. Đất Nam Kỳ tiền đề văn hóa mở đạo Cao Đài Khi nghiên cứu lịch sử ra đời của đạo Cao Đài, nhiều tác giả thường không khỏi đặt câu hỏi: Tại sao đạo Cao Đài tất yếu phải được khai sinh ở Nam Kỳ chứ không thể ở Trung Kỳ hay Bắc Kỳ, dù rằng sau này đạo Cao Đài phát triển, đã truyền bá ra cả hai miền Trung, Bắc? Bài viết này, vì thế, thử góp phần minh chứng rằng chính Nam Kỳ là cái nôi thích hợp, là tiền đề văn hóa để mở đạo Cao Đài... Nam Yên. Đệ Nhất Phương Nam… Mắm Ngô Văn Phú. Mâm ngũ quả Nguyễn Duy Bính. Những nghi lễ gia đinh của người Hoa ở Nam bộ Nguyễn Bá Hoa. Vĩnh Long - Văn Thánh Miếu Nguyễn Đạt. Chợ Ðệm hôm nay: Ngôi chợ cũ ở Bình Chánh có từ thời Pháp Nguyễn Đạt. Chợ Bình Tây Saigon có hai chợ: Chợ Bến Thành ở gần Thương Cảng và Chợ Bình Tây ở miệt Chợ Lớn. So sánh với Chợ Bến Thành thì Chợ Bình Tây có phần rộng lớn và buôn bán cũng sầm uất hơn ... Nguyễn Đức Hiệp. Vài nét về lịch sử người Minh Hương và người Hoa ở Nam bộ Trong lịch sử khẩn hoang ở Nam bộ, sự đóng góp của người Minh hương và Hoa từ xưa đến nay về kinh tế, văn hóa thật là to lớn. Bao nhiêu danh nhân Việt nam trong lịch sử là có gốc Minh hương, từ Trịnh Hoài Đức, Ngô Nhân Tịnh, Võ Tánh, Ngô Tùng Châu, Châu Văn Tiếp, Phan Thanh Giản, Phan Xích Long.. đến những nhân vật có tên tuổi trong văn hóa nghệ thuật gần đây như Hồ Dzếnh, Trịnh Công Sơn, Vương Hồng Sển, Lý Lan... Họ đã hòa nhập thành người Việt. Đã có nhiều tư liệu viết về Mạc Cửu và xứ Hà Tiên, với văn học Hà Tiên độc đáo, đỉnh cao của người Minh hương đến khai khẩn Nam bộ ... Nguyễn Hữu Hiệp. Văn hóa ẩm thực Nam Bộ Nguyễn Minh Triết. Hình Tượng Rồng Trong Văn Hóa Việt Nguyễn Minh Triết. Ngày Tết Và Mâm Ngũ Quả Nguyễn Phú Thứ. Kính Hiếu Cha Mẹ Như đã biết, nếu không có cha mẹ sanh thành dưỡng dục, thì không có chúng ta ở trên quả đất nầy. Quả thật vậy: Công Cha như núi Thái Sơn, Nghĩa Mẹ như nước trong nguồn chảy ra, Một lòng thờ Mẹ kính Cha, Cho tròn chữ Hiếu mới là đạo con... Nguyễn Phú Thứ. Các Nông Cụ Việt Nam Vang Bóng Một Thời Nguyễn Phú Thứ. Ăn chay hay ăn mặn? Nguyễn Thị Hậu. Xóm Lò Gốm Sài Gòn Xưa Nguyễn Thị Hậu. Khu di tích Gò Tháp (Đồng Tháp) trong bối cảnh văn hóa Óc Eo. Nguyễn Thị Hậu. Văn Hóa Óc Eo, Một Nền Văn Hóa Cổ Ở Nam Bộ ... Xã hội Óc Eo là một xã hội phát triển nhiều ngành nghề thủ công như nghề gốm, nghề luyện đồng, luyện sắt, luyện thiếc, nghề kim hoàn. Đặc biệt nông nghiệp và thương nghiệp lúc này đã khá phát triển với một loạt chứng cứ như những công trình thuỷ lợi cổ, kênh rạch vừa tưới tiêu vừa là đường giao thông, sản phẩm thủ công thể hiện sự chuyên hoá, những đồng tiền bằng vàng, bạc, thiếc còn nguyên hay cắt làm tư làm tám, các loại trang sức, con dấu bằng đá quý, thuỷ tinh, nhiều sản phẩm có nguồn gốc ngoại nhập ... Nguyễn Thượng Chánh & Nguyễn Ngọc Lan. 1001 Chuyện ăn Nguyễn Văn Trần. Tên Cúng Cơm: Vài nét về Tên và Họ của người Việt Nam Phạm Đức Mạnh. Những Khám Phá Khảo Cổ Học Mới Ở Miền Nam Việt Nam ... Trong khung cảnh Nam Bộ chung, các quần thể lăng mộ hợp chất Tiền Giang thường kiến tạo trên vùng khí hậu nóng ẩm và nhiều mưa ở Cái Bè và Gò Công, với hàng chục di tích mang hình hài “Thánh địa” “có quy mô vào loại lớn của nước ta … bao gồm mọi tinh hoa kiến trúc mộ táng như chất liệu hợp chất, gạch và đá, mỗi vật liệu xây dựng đều có sự chọn lựa, chạm khắc chu đáo, cùng không ít trụ đài sen tả thực và cách điệu, hàng trăm phù điêu, tượng và tranh khắc đá tinh xảo không chỉ minh hoạ các tích cổ Trung Hoa (Bá Nha Tử Kỳ, Lã Vọng câu cá), mà còn đặc tả về thiên nhiên và con người bản địa - thể hiện về hoa trái 4 mùa Nam Bộ (lê, lựu, táo, mãng cầu, xoài, khế, đu đủ, măng cụt, thanh long ...) Phạm Cường. "Người SàiGòn", có hay không? Phỏng vấn nhà nghiên cứu lịch sử Nguyễn Đình Đầu Phạm Quang Minh. Văn hoá tiền sơ sử Bà rịa - Vũng tàu trong không gian tiền sử đông Nam Bộ Phạm Thị Nhung. Trầu Cau Trong Ðời Sống Văn Hóa Dân Tộc Phan Đình Dũng. Người Hoa với những đóng góp trong việc xây dựng những trung tâm thương mại nổi tiếng vùng Nam Bộ xưa Phan Thanh Tâm. Xây chừng Phan Văn Song. Vào hè nói dóc chuyện La Ve (La De) Phù Sa Lộc. Người Tiều ăn Tết Phương Kiều. Mùa mưa, ăn nấm mối Phương Kiều. Rau choại chột Quang Tâm. Con Đường Bún Mắm Thái Mộng Trinh. Tết Nguyên Đán Thanh Tú. Năm mới của người Chăm và đôi điều suy ngẫm Thúy Lan Vy. Canh chua Tiền Văn Triệu. Cây dừa trong văn hóa Tây Nam Bộ Trần Hưng. Văn hóa Phù Nam Trong chín tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long, thì An Giang là tỉnh tập trung nhiều nhất những di tích và di vật của nền văn hoá Óc Eo. Theo những kết quả điều tra, nghiên cứu và thống kê của ngành khảo cổ học trong nhiều chục năm qua (kể từ 1944) thì tại An Giang các di tích thuộc nền văn hoá nầy, thường phân bố trên nhiều địa hình đồi núi, đồng bằng cao thấp khác nhau, rải rác trên các triền núi, các chân núi như ở vùng Thất Sơn, núi Sam, núi Ba Thê, núi Sập... Trần Minh Thuận. Đôi nét về tính cách người Nam bộ ... Người Việt di dân vào Nam có thể nói bắt đầu khi cuộc chiến tranh Trịnh - Nguyễn nổ ra và sau đó là cuộc di dân thực sự vào thời nhà Nguyễn đầu thế kỷ XVIII khi nhà Nguyễn nắm được chính quyền Đàng Trong và kêu gọi những người giàu có vào khai khẩn trên đất Đồng Nai, Gia Định. Trong mấy trăm năm định hình và phát triển, Nam bộ đã tạo nên cho mình những giá trị văn hóa vật chất và tinh thần vô cùng phong phú, độc đáo và một bản sắc rất riêng so với các vùng miền khác ... Trần Minh Thường. Chuyện “Mèo-Chuột” Trong Đời Sống Người Bình Dân Miền Tây Trần Minh Thường. “Mượn” Trong Đời Sống Văn Hóa Người Bình Dân Tây Nam Bộ Trần Minh Thường. CÁC DỤNG CỤ ĐÁNH BẮT CÁ, TÔM… TRONG DÂN GIAN TAY NAM BỘ Trần Minh Thường. CÁC DỤNG CỤ BẪY RẬP DÙNG BẮT CÁC ĐỘNG VẬT TRÊN CẠN TRONG DÂN GIAN SÓC TRĂNG Trần Minh Thường. ĐÁM CƯỚI CỦA NGƯỜI VIỆT Ở SÓC TRĂNG – XƯA VÀ NAY Trần Minh Thương. Cây Dừa – Dưới góc nhìn văn hóa dân gian Trần Minh Thường. Cây Bần Trong Văn Hoá Dân Gian Tây Nam Bộ Trần Minh Thường. Hình Tượng Con Rùa Trong Văn Hoá Dân Gian Nam Bộ Trần Minh Thường. Hình Tượng Con Rắn Trong Văn Hoá Dân Gian Tây Nam Bộ Trần Mỹ Thanh. Nhắc chuyện quê hương: Rau càng cua Trần Ngọc Thêm. Tính cách văn hóa người Nam bộ như một hệ thống ...Có không ít người đã bàn về tính cách văn hoá người Việt Nam Bộ, song đều là những nhận xét rời rạc, cảm tính, do vậy còn thiếu sức thuyết phục. Bài này nhằm chỉ ra tính hệ thống của các tính cách ấy trong giới hạn không gian là vùng Nam Bộ với trọng tâm là miền Tây, và giới hạn thời gian chủ yếu là từ khi người Việt khai phá Nam Bộ (tk. XVII) cho đến giữa tk. XX (những sự kiện xảy ra trước tk. XVII hoặc thuộc giai đoạn hiện đại có nhắc đến là để so sánh đối chiếu) ... Trần Thành Mỹ. Tập Truyện Trần Thành Trung. Nếp cũ đồng quê Nam Bộ ... Người dân nông thôn có thói quen là vào khoảng canh 3 gà gáy sáng thì thức dậy, chuẩn bị nấu cơm để ăn đi “làm đồng”. Cơm có thể là cơm tẻ hoặc cơm nếp. Đặc biệt, cơm nếp được nấu lên rất là thơm và dẻo. Sau đó, cơm nếp đem trộn đều với dừa cứng cạy, nạo nhỏ, sẽ tạo thành một món ăn rất được mọi người dân ưa thích. Cơm nấu xong được đựng trong diệm, thau hoặc lấy mo cau để gói. Cơm nếp có thể ăn với đường mía hoặc mắm cá lóc, cá rô kho tộ hoặc tôm kho tàu còn ngon gì bằng ! ... Trần Tiến Dũng. Cháo lòng miền Nam: Ăn và nhớ Trần Trọng Trí. 6 "độc chiêu" đặc sản Nam bộ Trần Văn Chi. Tuyển Tập Biên Khảo ... Tác giả Trần Văn Chi đứng ở mặt nghiên cứu khi nhắc lại cho biết các chi tiết cần thiết. (Sự hình thành và thời gian áp dụng chữ quốc ngữ, lý do thắng thế của chữ quốc ngữ trên chữ nôm, Văn Thánh Miếu Biên Hòa và số phận tàn tệ của cơ chế nầy, cách coi giờ ngày xưa, cái đình làng và công dụng của nơi chốn đặc biệt ở thôn quê…) Những chi tiết nầy tuy có thể không được đào sâu bằng những tài liệu X,Y, tờ a, trang b… chúng có thể không mới lạ bao nhiêu đối với người chuyên môn nhưng cũng đủ làm cho người đọc trung bình thích thú khi nhớ lại/biết thêm vài chi tiết lý thú. Ông cũng đứng ở mặt sáng tác khi viết với giọng tạp bút, ký để nói lên cảm nghĩ hay tán thán điều gì. Hai mặt viết nầy hài hòa, trộn lẫn nhau, hòa quyện nhau thành những bài viết nhẹ nhàng mà thấm thía, đọc chơi chơi mà bổ ích [Nguyễn Văn Sâm.Quyển "Tình nghĩa giáo khoa thư" và tâm tình về thời gian đã mất của người viết] ... Trần Văn Khê. Người Việt ăn uống như thế nào? Trần Viết Ngạc. Từ Hà Tiên, nghĩ về tinh thần dung hợp văn hóa của dân tộc trên con đường xuôi Nam Trần Xuân An. Miệt vườn qua cái nhìn của nhà văn Sơn Nam Trịnh Đăng Khoa. Mấm Châu Đốc, chút hồn Nam bộ Trương Đạm Thủy. Cà phê Saigon Trường Phong. Lúa và Tôi Tuệ Chương. Văn minh cái đòn gánh Văn Lang. Sài Gòn những chiều... khói bay Văn Thị Thùy Trang. Bộ sưu tập đồ gốm và những mảnh gốm trong di tích Cù lao Rùa Tân Uyên, Bình Dương Võ Phước Hiếu. Tập tành chữ nghĩa Võ Quang Yến. Hoa cau vườn trầu Vương Đằng. Tục lệ ăn Tết nguyên đán của người miền Nam trước 1954 Xuân Tước. Món Ngon Miền Nam