Ca dao miền Nam

U

• U Minh nước đỏ, choại, dớn, cóc kèn

Ăn ở cho hiền, dạo chơi với rắn

Bất kỳ sâu cạn, rắn nước, rắn râu

Bay trên trời cao, rắn rồng uốn khúc

Chạy ngang chạy dọc, rắn ngựa phóng theo

Hút gió thiệt kêu, là con rắn lục

Mái gầm lục dục, bò chậm như rùa

Mổ xuống bất ngờ, hổ mây ẩn núp

Coi chừng nó quất, là con rắn roi

Ra đồng dạo chơi, là rắn bông súng

Bưng đầy một thúng, là rắn cạp nia

Ăn rồi ngậm nghe, hổ hành nấu cháo

Dữ mà nhỏ xíu, đúng thiệt rắn trun

Chứ nên coi thường, con rằn ri cóc

Rắn mà muốn học, làm cậu ông Trời

Có khách hay mời, là con hổ chuối

Con rằn ri cá, thấy nước thì ham

Hình vóc hiên ngang, rắn voi, mỏ rọ

Thật là dáng sợ, chàm oạp, hổ lang

• U Minh Rạch Giá Thị Quá Sơn Trường,

Dưới sông sấu lội, trên rừng cọp đua.

• Ước gì anh hóa đặng con dơi

Bay lên đáp xuống chỗ nơi em nằm.

• Ước gì anh hóa được con kiến vàng

Bò ngang quai nón hun nàng cái chơi.

• Ước gì anh hóa dược con ó vàng

Bay ngang đám cấy sớt nàng đi theo.

• Ước gì duyên thắm chỉ hồng,

Để cho thục nữ sánh cùng trượng phu.

• Uổng công anh se nhợ uốn cần,

Uốn xong con cá nó lần ra khơi.

• Úp lá khoai,

Mười hai chong chóng,

Đứa mặc áo trắng,

Đứa mặc áo đen,

Đứa xách lồng đèn,

Đứa cầm ống thụt,

Thụt ra thụt vô,

Thụt nhằm bụi chuối.

V

• Vách thành cao lắm khó dòm

Nhớ em anh khóc đã mòn con ngươi.

• Vái trời đừng nắng đừng mưa

Để tôi che nón tôi đưa bậu về.

• Văn kỳ thanh bất kiến kỳ hình

Mặt chưa thấy mặt mà tình đã thương.

• Vắn tay với chẳng tới kèo,

Cha mẹ anh nghèo cưới chẳng đặng em.

• Vắng cơm ba bữa còn no

Vắng em một bữa giở giò không lên.

• Vàng mười vô lửa vàng phai,

Anh nằm đêm, anh nghĩ lại, coi ai bạc tình.

• Vàng thử lửa mới biết vàng cao vàng thấp,

Em Bảy ơi, biết làm sao gần bên em mà anh ôm ấp cho được phỉ tình.

Kiếp nầy mà em không được làm vợ của anh,

Thì anh cũng nguyện kiếp sau anh cùng em như chim liền cánh cây nọ liền cành.

Cho thỏa tình bấy lâu ao ước.

• Về nhà thấy kiểng thêm buồn

Nhành mai ủ dột, cửa buồng nhện giăng.

(Ra về thấy kiểng thêm thương,

Nhành mai ủ dột, vách tường nhện giăng.)

(Ngó lên Sở Thượng thêm buồn

Nhành mai ủ dột, vách tường nhện giăng.)

• Vì ai bướm nọ xa ve

Mùa đông thiếp đợi, mùa hè thiếp trông

Cảm thương thiếp bắc, chàng đông

Tiếc người có nghĩa mà không gặp mình.

• Vì ai nước mắt sụt sùi

Khăn lau không ráo, khăn chùi không khô.

• Ví dầu cá bống xích (đánh) đu

Tôm càng hát bội, cá thu cầm chầu.

(Ví dầu cá bống hai mang

Cá trê hai ngạnh, tôm càng hai (sáu) râu.)

• Anh về miệt dưới ở lâu

Có người tới bỏ trầu cau trên này.

• Ví dầu cá lóc nấu canh,

Bỏ tiêu cho ngọt, bỏ hành cho thơm.

• Ví dầu cậu giận mợ hờn

Cháu theo cùng cậu kéo đờn cậu nghe.

• Ví dầu cầu ván đóng đinh

Cầu tre lắt lẻo gập ghình khó đi

Khó đi mẹ dắt con đi

Con thi trường học, mẹ thi trường đời.

(Ví dầu cầu ván đóng đinh

Cầu tre lắt lẻo gập ghình khó đi

Ví dầu mẹ chẳng có chi

Chỉ con với mẹ chẳng khi nào rời.)

(Ví dầu cầu ván đóng đinh,

Cầu tre lắt lẻo gập ghình khó đi,

Khó đi mượn chén ăn cơm,

Mượn ly uống rượu, mượn đờn kéo chơi.

Kéo chơi ba tiếng đờn cò,

Đứt dây đứt nhợ quên hò xự xang.

• Ví dầu cây cứng rễ bền

Gió lay chẳng chuyển, sấm rền chẳng rung.

• Ví dầu cùi mít trôi lên

Cùi chôm chôm trôi xuống, hai kiềng lùi* gặp nhau.

(* Nói lái: ''Cùi liền")

• Ví dầu lịch vắn, lươn dài

Quạ den, cò trắng, thằng chài xanh lông.

(Thằng chài lặn hụp dưới sông

Gánh gạo đưa chồng nước mắt như mưa,)

• Ví dầu nhà dột cột xiêu

Muốn đi cưới vợ sợ nhiều miệng ăn.

(Nhiều miệng ăn anh đây không sợ

Sợ duyên nợ không tròn lỡ dỡ cho em)

• Ví dầu thiếp chẳng yêu chàng

(Ví dầu tình đã phũ phàng),

Xin đưa thiếp xuống đò ngang thiếp về).

• Ví dầu tình bậu muốn thôi,

Bậu gieo tiếng dữ cho rồi bậu ra,

Bậu ra bậu lấy ông câu,

Bậu câu cá bống chặt đầu kho tiêu,

Kho tiêu, kho ớt, kho hành,

Kho ba lượng thịt để dành (mẹ) em ăn.

• Ví dầu ví dẫu ví dâu,

Ví qua, ví lại, ví trâu vô chuồng.

• Vì em không dám phụ nghĩa tào khương

Cho nên em phải lỗi với thung đường anh biết không.

• Vì giần cho cám xuống nia,

Vì em anh phải đi khuya về thầm.

• Vì sông nên phải lụy thuyền,

Chớ như đường liền ai phải lụy ai!

• Vịt nằm bờ mía rỉa lông

Cá chậu chim lồng mấy thuở gặp nhau.

(Vịt nằm bờ mía rỉa lông

Cám cảnh thương chồng ăn học đường xa.)

• Vịt Tàu xuống tắm ao sen

Trời ơi, lâu quá mới gặp em một lần.

• Vợ anh xấu máu hay ghen

Anh đừng lấp lửng chơi đèn hai tiêm.

• Vợ chồng là nghĩa già đời,

Ai ơi, chớ nghĩ những lời thiệt hơn.

• Vô duyên ghét kẻ có duyên

Không tiền ghét kẻ có tiền cầm tay.

• Vô duyên mới lấy chồng khòm,

Mai sau nó chết, cái hòm khum khum.

• Vò lành ai nỡ trét chai

Áo lành ai nỡ xé hai vá quàng.

• Vui từ trong cửa vui ra

Buồn từ ngã bảy, ngã ba buồn về.

X

• Xa em từ mấy bữa rày

Cơm ăn không đặng áo gài hở bâu.

• Xa nhau khó đứng khó ngồi

Dạ em bối rối như nùi chỉ tơ.

• Xa nhau tại bậu đòi xa

Anh em cô bác ở nhà còn thương.

• Xa ra đừng đứng một bên

Em có chồng, anh có vợ, không nên đứng gần.

• Xa xa quê tía bốn phía mây giăng,

Quê má rừng ngăn núi chặn,

Quê anh sông dài rạch vắn, rồng rắn lượn quanh.

Đi không nỡ, ở không đành,

Chiều chiều gắng gượng lên gành ngó mông.

• Xăm xăm bước tới cây chanh

Lăm le muốn bẻ sợ nhành có gai.

• Xấu tre uốn chẳng nên cần,

Xấu mai nên chẳng được gần với em.

• Xin trời đừng nắng chớ mưa,

Lâm râm gió mát cho vừa lòng tôi.

• Xứ độc địa người đi ít lại,

Chốn hiểm nguy có vãng không lai.

Anh đi phụ rẫy trúc mai,

Bỏ em than vắn thở dài nhớ thương.

• Xứ hiếm địa chim kêu vượn hú

Dế ngâm sầu nhiều nỗi đa đoan

Ngó dưới sông thấy cá mập lội nghinh ngang

Nhìn dưới suối thấy sấu nằm hơn trăm khúc

Con tới đây là nguồn cao nước đục

Loài thú cầm nhiều thứ gớm ghê

Gấu chằn tinh lai vãng dựa bên hè

Còn gấu ngựa tới lui khít vách

Ra một đỗi xa ngoài mé rạch

Thấy beo nằm đếm biết mấy ngàn

Ngó lên bờ thấy cọp dọc ngang

Lần tay tính biết bao nhiêu chục.

Bầy chồn cáo đua nhau lúc nhúc

Lũ heo rừng trừng giỡn bất loạn thiên.

Đá chân hòn hươu chạy giáp dấu liền

Nhìn triền núi nai đi nối gót

Đôi vượn bạch nựng con thảnh thót

Cặp giả nhơn cất tiếng rảnh rang.

Ngó sau lưng thấy kỳ lân lửa mặt đỏ nanh vàng

Nhìn trước mặt voi đông lố nhố

Hướng Đông Bắc công kêu tố hộ

Cõi Tây Nam gà rừng gáy ó o.

Ngó trên cây thấy khỉ đột mặt đen mò

Nhìn xuống đất thấy lọ nồi nhăn răng trắng xác.

Xứ Tà Lơng nhiều con thú ác.

Lọt vào rừng ắt chẳng đặng về:

Muôn đàn ong xây tổ tứ bề

Loài ong độc kể sao cho hết

Các thứ kiến, kiến nào cũng nghiệt

Dòng kiến hùm đếm biết ngàn bao

Đường cheo đi qua lại non đèo

Dấu thỏ lội dưới chân non liễu ...

Dòng đẻn cườm rất nên quá dữ

Chạm vào người ắt phải bỏ mình

Loài sứa gai đụng tới thêm kinh

Con cá cóc chạm vào đau nhức

Cá mang ếch trúng vào thúi thịt

Lưỡi hồng đao mang nó khó ngồi.

Sớm mơi ra vào muỗi tựa trấu xay

Rạng đông rồi bù mắt lấp chân tay.

Sau bực thạch biết bao nhiêu con vích

Trước sân đình rắn hổ ở chật đường

Khi lặn trời gối tuyết dầm sương

Giờ tắt nắng đồi mồi ra hứng tuyết

Bầy chim ấy đố ai biết hết

Muôn thú cầm người thấy hảo tình

Khi lặng trời bầy sam nổi linh đinh

Cơn sóng gió cua bò chật đất

Ốc len ở như bao hòn núi chất

Biển bãi bùn sò ở bất loạn thiên.

Kìa là chim phụng, chim loan, cao các,

Hồng hoàng thẳng cánh bay lên..

• Xứ nào bằng xứ Cạnh Đền,

Muỗi kêu như sáo thỗi, đỉa lội lềnh như bánh canh

(Cà Mau hãy đến mà coi,

Muỗi kêu như sáo thổi, đỉa lội lềnh như thể bánh canh.

(Rừng thiêng nước độc thú bầy

Muỗi kêu như sáo thổi, đĩa lội đầy như bánh canh.

• Xứ nào vui bằng xứ Sài Gòn

Người đi như hội, anh còn nhớ em.

• Xưa kia ai cấm duyên bà

Bây giờ bà già, bà cấm duyên tôi.

• Xung quanh cô bác giáp vòng

Anh muốn hun về chốn loan phòng sẽ hun.